Beyniniz sabit bir organ değildir
Beyin yapınızı ve beyninizin çalışma şeklini değiştirebilirsiniz.
Mutlu olmak kader değil, herkesin hakkı olan bir seçenektir.
Beynimiz bizi değil, biz beynimizi yönetmeliyiz. Seçimlerimiz, tekrarlarımız ve günlük alışkanlıklarımız beynimizin hangi yolları güçlendireceğini etkiler.
Önemli Olan Karar Vermemdi
Ne zaman 2012–2014 arasındaki yıllarıma gitsem, bu dönemin yaşamımda ne kadar güçlü dönüşümler başlattığını bir kez daha fark ediyorum.
Önemli olan karar vermemdi…
Öğrenmeye karar vermem, daha iyi olmaya, daha sağlıklı ve daha dengede olmaya ve daha mutlu yaşamaya karar vermem…
Ben bu kararları alarak yaşamımda yepyeni ve çok heyecanlı kapılar açmaya başlamıştım.
Eski Alışkanlıkların Yerine Yenilerini Koymak
Yıllar boyunca edindiğim alışkanlıklarıma zorlanmadan, hatta büyük bir keyifle yenilerini ekliyor ve eski alışkanlıklarımı yenileriyle değiştiriyordum.
Bu süreç bana alışkanlıkların değişmez olmadığını, beynimize yeni yollar ve yeni davranış kalıpları öğretebileceğimizi gösteriyordu.
Beynimiz Yaşamımızın Bilgisayarı Gibidir
Üniversitedeki eğitimlerimize katılan misafir hocalarımızdan Prof. Rudolph Tanzi, beynimizin yalnızca bedenimizin değil, yaşamımızın da bilgisayarı gibi çalıştığını söylemişti.
Bu bilgisayara yüklenecek programların önemli bir bölümü seçimlerimizden, tekrarlarımızdan ve günlük davranışlarımızdan oluşuyordu. Yani beynimizin çalışma şeklini değiştirerek hayatımızın akışında da değişim başlatabilirdik.
Alışkanlıklarımızdan Kim Sorumlu?
Eğer sürekli hayatımızla ilgili yakınıyor, şikâyet ediyor ve mutsuz oluyorsak bundan yalnızca beynimizi sorumlu tutamayız. Seçimlerimizin ve alışkanlıklarımızın sorumluluğunu da üstlenmemiz gerekir.
Eğer canımız sürekli işlenmiş şeker, yoğun karbonhidrat veya paketlenmiş gıdalar istiyorsa beyin, alışkanlık kazandığı bu besinleri yeniden almak için bedene farklı yollarla sinyaller gönderebilir.
Ancak yaşadığımız her an ona yeni davranış kalıpları öğretme, farklı seçimler yapma ve bu doğrultuda inisiyatif kullanma imkânına sahibiz.
Beynimiz bizi değil, biz beynimizi yönetmeliydik.
Hayallerimiz Doğrultusunda Yeni Yollar Açmak
Vedik bilgilere göre yaratılışımızın en büyük nedenlerinden biri de buydu: Beynimizi hayallerimiz doğrultusunda eğiterek sonsuz olasılıklar alanına yelken açmak ve daha önce deneyimlenmemiş olanları deneyimleme şansı yaratmak…
“Hayatınızın, fiziksel ve zihinsel sağlığınızın sorumluluğunu elinize alın,” dediğimde kısaca bundan bahsediyordum.
Meditasyon Yapan Beynin Anatomisi
Harvard Üniversitesi Tıp Fakültesinde nöroloji profesörü olan ve Massachusetts General Hospital’da genetik ve yaşlanma araştırmaları alanında çalışmalar yürüten Dr. Rudolph Tanzi meditasyon konulu derslerimize girdiğinde önce bunun nedenini tam olarak anlayamamıştım.
Meditasyon yapan beynin anatomisini anlatmaya başladığında ise açıkçası çok şaşırmıştım.
Bu bilgilerle ilk defa karşılaşıyordum ve öğrendiklerimden, hayata bakış açımı değiştirecek ölçüde etkilenmiştim.
İnsan Beyninin Yaratıcılığı ve Potansiyeli
Bir gün fizikçi Russell Targ da misafir konuşmacı olarak eğitmenler ve Dr. Rudolph Tanzi ile birlikte derse katılmıştı.
Yaklaşık iki saat süren “İnsan Beyninin Sonsuz Yaratıcılığı ve Potansiyeli” başlıklı söyleşide paylaşılan anlatılar karşısında ne düşüneceğimi tam anlamıyla şaşırmıştım.
Russell Targ, lazer ve lazer uygulamalarının geliştirilmesi alanında çalışmalar yapmış bir fizikçiydi. Aynı zamanda 1970’li yıllarda Stanford Research Institute’ta uzaktan görme olarak adlandırılan yetenekler üzerine yürütülen araştırmalarda görev almıştı.
Bu konularla ilgili çok sayıda kitabı da bulunan Targ’ın yaşam öyküsünde beni en çok şaşırtan bölüm, Soğuk Savaş dönemindeki bazı resmî araştırma programlarında yer almış olmasıydı.
Bilimsel Çerçeve
Uzaktan görme ve benzeri psişik yetenek iddiaları bilim dünyasında tartışmalıdır ve güvenilir biçimde kanıtlanmış bilimsel olgular olarak kabul edilmez.
Bu bölüm, derste dinlediğim anlatıların ve o dönemde üzerimde bıraktığı kişisel etkinin aktarımıdır.
Beynimiz istediğimiz doğrultuda eğitilebilir ve ona yeni yetenekler kazandırılabilir.
Beyin Nöroplastisitesi Nedir?
Nöroplastisite, merkezi sinir sisteminin deneyimlere, öğrenmeye, çevresel değişimlere ve bedenden gelen uyaranlara bağlı olarak yapısal ve işlevsel değişiklikler gösterebilme kapasitesidir.
Beyin nöroplastisitesi; öğrenme, unutma ve hatırlama süreçleriyle birlikte nöronlar arasındaki bağlantıların güçlenmesini, zayıflamasını veya yeniden düzenlenmesini kapsar.
Kısacası beynimiz yaşam boyunca aynı kalan, değişmez bir yapı değildir. Deneyimlerimiz, tekrarlarımız ve alışkanlıklarımız beynin çalışma biçimini etkileyebilir.
Beynin Değişim Kapasitesini Neler Destekler?
Yeni Şeyler Öğrenmek
Yeni bilgi ve yetenekler edinmek beynin farklı bağlantılar kurmasını destekler.
Düzenli Tekrar
Bir davranışın istikrarlı biçimde tekrarlanması ilgili sinirsel yolların güçlenmesine yardımcı olur.
Fiziksel Hareket
Düzenli fiziksel aktivite genel beyin sağlığını ve bilişsel işlevleri destekleyebilir.
Yeterli Uyku
Uyku, öğrenilen bilgilerin işlenmesi ve belleğin güçlenmesi açısından önemlidir.
Meditasyon
Düzenli meditasyon dikkat, farkındalık ve stres düzenleme süreçlerini destekleyebilir.
Sosyal Bağlar
Anlamlı ilişkiler ve zihinsel olarak uyarıcı sosyal deneyimler bilişsel sağlığı destekler.
Meditasyon Beynin Çalışma Şeklini Değiştirebilir mi?
Meditasyon ve çeşitli farkındalık egzersizleriyle beyninizin çalışma biçimini etkileyebilir, dikkatinizi geliştirebilir ve stres karşısındaki tepkilerinizi daha bilinçli biçimde düzenlemeyi öğrenebilirsiniz.
Harvard Medical School, Massachusetts Institute of Technology, Yale Üniversitesi ve Massachusetts General Hospital gibi kurumlarda yürütülen araştırmalarda meditasyonun dikkat, stres yönetimi ve beynin bazı bölgelerindeki yapısal veya işlevsel değişimlerle ilişkisi incelenmiştir.
Araştırmaların sonuçları kullanılan meditasyon türüne, uygulama süresine ve kişisel özelliklere göre değişebilmekle birlikte, düzenli farkındalık uygulamalarının beynin öğrenme ve uyum kapasitesini destekleyebileceğine işaret eden bulgular bulunmaktadır.
Hayatınızın Sorumluluğunu Elinize Alın
Mutlu olmak yalnızca başımıza gelen koşullara bağlı değişmez bir kader değildir.
Seçimleriniz, alışkanlıklarınız ve her gün attığınız küçük adımlar beyninizin hangi yolları güçlendireceğini ve yaşamınızın hangi yöne ilerleyeceğini etkiler.
Profesyonel Destek Gereken Durumlar
Alışkanlıkları değiştirmek ve zihinsel esneklik geliştirmek mümkündür; ancak bu yaklaşım tüm fiziksel veya ruhsal sağlık sorunlarının yalnızca kişinin iradesiyle çözülebileceği anlamına gelmez.
Uzun süren mutsuzluk, depresyon, yoğun kaygı, bağımlılık veya günlük işlevleri etkileyen belirtiler yaşıyorsanız bir sağlık uzmanından destek alın.
Beyin ve Nöroplastisite Hakkında Sık Sorulan Sorular
Nöroplastisite nedir?
Nöroplastisite, beynin deneyim, öğrenme, tekrar ve çevresel koşullar doğrultusunda bağlantılarını ve çalışma biçimini değiştirebilme kapasitesidir.
Beyin her yaşta değişebilir mi?
Evet. Beynin değişim kapasitesi yaşla birlikte farklılaşsa da öğrenme ve yeni bağlantılar geliştirme yeteneği yaşam boyunca devam eder.
Alışkanlıklar beyni değiştirir mi?
Düzenli tekrar edilen davranışlar ilgili sinirsel yolları güçlendirebilir. Bu nedenle hem yararlı hem de yararsız alışkanlıklar zaman içinde otomatik hale gelebilir.
Meditasyon nöroplastisiteyi destekler mi?
Bazı araştırmalar düzenli meditasyonun dikkat, duygu düzenleme ve stres tepkisiyle ilişkili beyin bölgelerinde yapısal veya işlevsel değişimlerle bağlantılı olabileceğini göstermektedir.
Yeni bir alışkanlık nasıl geliştirilir?
Küçük ve uygulanabilir bir davranış seçmek, onu düzenli olarak tekrar etmek, ilerlemeyi takip etmek ve alışkanlığı günlük bir işaretle ilişkilendirmek süreci kolaylaştırır.
Beynimizi tamamen kontrol edebilir miyiz?
Hayır. Beynin birçok işlevi bilinçli kontrolümüz dışında çalışır. Ancak dikkatimiz, davranışlarımız, alışkanlıklarımız ve çevremiz üzerinde seçimler yaparak beynin bazı öğrenme süreçlerini etkileyebiliriz.
Ebru Şinik
Wellbeing & Ayurveda Uzmanı, Bütünsel Sağlık Yazarı